Trudności w nauce: Dysleksja, Dyskalkulia, Dysgrafia, ADHD, ADD, Deficyt uwagi


Kilkadziesiąt lat po odkryciach prof. Alfreda Tomatisa mamy dowody, że terapia działa nie tylko na osoby z typowymi zaburzeniami słuchu i mowy, ale również na dzieci, które mają problemy szkolne. Metoda prof. A. Tomatisa ma bardzo szerokie zastosowanie u dzieci z dysleksją, dysgrafią, dyskalkulią, koncentracją, problemami językowymi jak: wady wymowy, jąkanie, opóźniony rozwój mowy, a także z nadpobudliwością ruchową.

Metoda prof. Alfreda Tomatisa nie musi funkcjonować jedynie jako terapia. Można ją również̇ stosować́ jako formę̨ przygotowania do szkoły podstawowej. W takim przypadku będzie ona funkcjonować́ jako trening, którego celem będzie rozwój gotowości szkolnej, niezbędnej do rozpoczęcia nauki w pierwszej klasie. Największą zaletą stosowania metody w tym okresie jest fakt, że mózg w tym wieku jest bardzo plastyczny. Mamy więc możliwość działania zapobiegawczego, ukierunkowanego na pewne pedagogiczne problemy, mogące się później pojawić.
 
Dzieci mające trudności w nauce mają objawy zaburzeń uwagi słuchowej przejawiające się m.in:
    1. słabą koncentracją uwagi
    2. unikaniem niektórych dźwięków
    3. błędną interpretacją pytań i poleceń
    4. myleniem podobnie brzmiących słów
    5. koniecznością częstego powtarzania
    6. nieumiejętnością nadążania za sekwencyjnymi poleceniami
    7. słabym poczuciem czasu
 
jak również:
  1. monotonnym głosem
  2. niechęcią do mówienia
  3. ubogim słownictwem
  4. nadużywaniem stereotypowych wyrażeń
  5. nieumiejętnością śpiewania w tonacji (fałszowaniem)
  6. myleniem lub odwracaniem kolejności liter
  7. problemami z rozumieniem tekstu czytanego
  8. problemami z czytaniem na głos
  9. problemami z głoskowaniem


















Istnieje kilka prac ukazujących zastosowanie metody prof. A. Tomatisa w terapii dzieci z zaburzeniami uczenia się i komunikacji. T. Gilmor (1999) przedstawił wyniki meta analizy skuteczności terapii 231 dzieci oceniając znajomość języka, psychomotorykę, dojrzałość społeczną, umiejętności poznawcze i zdolności słuchowe. Wyniki wskazują na pozytywne efekty zastosowanie metody Tomatisa, jednak wystąpienie zbyt dużej liczby zmiennych utrudniło randomizację wyników.

Badania nad efektami zastosowania metody prof. A. Tomatisa w zaburzeniach słuchania i komunikacji językowej przedstawiono w Centrum Tomatisa w Toronto na podstawie analizy 400 dzieci i dorosłych. U 95 % badanych zaobserwowano poprawę (Sollier 2005). Wyniki badań skuteczności terapii u 41 osób z zaburzeniami przetwarzania słuchowego przedstawiła D. Ross-Swain (2007). U wszystkich badanych stwierdzono poprawę pamięci krótkotrwałej; słuchowej percepcji sekwencji dźwięków, lokalizacji, dyskryminacji i integracji słuchowej. Różnice wyników przed i po terapii były istotne statystycznie.

W kilku ośrodkach na świecie zastosowano metodę prof. A. Tomatisa w nauczaniu szkolnym. Na uwagę zasługuje projekt badawczy „Wiennie” przeprowadzony w Kolumbii przez Helge Lopez Vasques w 2006 r. obejmujący badania porównawcze pięciu grup po 12 dzieci oraz badania prowadzone przez Sylvie Lozano (2006), gdzie badaną grupę stanowiło 78 dzieci z podziałem na trzy podgrupy – w jednej z nich zastosowano metodę prof. A. Tomatisa, w drugiej muzykoterapię, a w trzeciej nie stosowano żadnej terapii słuchowej. Projekt ukazał znaczący zysk z zastosowania metody w rozwoju językowym, komunikacyjnym, emocjonalnym i poznawczym.

Na szczególną uwagę zasługują badania nad skutecznością tej metody w polskich szkołach. Pierwsze opracowania dotyczą zastosowania w 200 szkołach specjalnych przede wszystkim obejmujące dzieci z autyzmem, upośledzone umysłowo i z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi. Wyniki badań nie zostały jednak w pełni opracowane.
 
Kolejnym eksperymentem badawczym w Polsce był projekt „Uwaga! Sposób na sukces”. W ramach projektu zrealizowanego w 71 szkołach w Polsce w latach 2010-2013, objęto terapią uwagi słuchowej prof. A. Tomatisa 776 uczniów. Badania wykazały, że po 3 latach stosowania terapii 50–70% uczniów poprawiło znacząco swoje wyniki, w tym największy wzrost zaobserwowano w grupie dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Po czym można poznać, że terapia działa?

Jozef Vervoort wyjaśnia: „Oprócz poprawy widocznej w diagnozie uwagi słuchowej możemy również zaobserwować poprawę w sposobie zachowania dziecka. Do najczęściej występujących efektów terapii należą:

  1. spokojniejsze zachowanie
  2. poprawa koncentracji
  3. poprawa motoryki dużej i małej
  4. lepsze umiejętności posługiwania się językiem w mowie i piśmie
  5. poprawa zdolności matematycznych
  6. lepsze rozumienie słów i poleceń
  7. lepsza orientacja w czasie i przestrzeni

Trudności w nauce 2
 
Dzieci, które rozpoczynają terapię, są leczone do momentu osiągnięcia szczytu swoich możliwości, a miara jest przecież dla każdego inna. Program każdej sesji słuchania jest dostosowany do następujących umiejętności: liczenia i logicznego myślenia, czytania i pisania, koncentracji i dynamiki mózgu, pamięci i wyobraźni.

Dzięki zajęciom dzieci mogą zwiększyć swoją aktywność i selektywność uwagi, efektywniej przyswajać wiedzę, zdobyć większą pewność siebie, budować płynne wypowiedzi, sprawniej czytać i rozumieć teksty, wzbogacić swój zasób słownictwa. Ogólnie można powiedzieć, że 80% dzieci poddanych terapii robi szybko bardzo duże postępy w zakresie swoich słabych stron lub dysfunkcji. W przypadku pozostałych 20% także obserwujemy lepsze rezultaty, jednak nie osiągają one założonego maksimum.

Pierwsze efekty można podtrzymać i wzmocnić podczas terapii grupowej już w przedszkolu. Na przykład przez godzinę dziennie w czasie wykonywania przez najmłodszych ulubionych czynności – układania puzzli czy rysowania. W szkole podstawowej terapię najlepiej prowadzić na lekcji plastyki lub dodatkowej godzinie przeznaczonej na czas wolny, w trakcie której dzieci mogą układać puzzle, rysować, lepić z modeliny lub budować z klocków”.

Przygotowano na podstawie wybranych fragmentów:
Kurkowski Z.M „Zastosowanie metody Tomatisa w diagnostyce i terapii logopedycznej”

  1. Vervoort – The Mozart-Brain-Lab, Sint Truiden, Belgia, konsultacje prywatne.
  2. Gilmor T. M “The efficacy of the Tomatis Method for Children with learning and communication disorders: a meta analysis, International Journal of Listening.

Search