LOGOPEDIA: Prawidłowa wymowa, jakości emisji głosu, analiza i synetza mowy

 

„W ostatnich latach w audiologii dużo uwagi poświęca się diagnostyce centralnych zaburzeń przetwarzania słuchowego. Dysfunkcje te rozpoznawane są również u osób z zaburzeniami komunikacji językowej. Istnieje zatem potrzeba stosowania skutecznych metod usprawniania percepcji słuchowej. Metoda Tomatisa jest jedną z takich propozycji. Z tego też powodu w Polsce stosuje się ją coraz częściej jako wspomaganie terapii logopedycznej.   W pracy wskazano na możliwość zastosowania metody Tomatisa w terapii osób z dyslalią, opóźnionym rozwojem mowy, jąkaniem, dysleksją i dyzartrią.

Percepcja dźwięków stanowi istotne ogniwo procesu mowy, ma bowiem znaczący wpływ nie tylko na proces odbioru mowy, ale również na mówienie. W diagnozie logopedycznej koncentrujemy się głównie na umiejętności różnicowania głosek, stanowiących realizację różnych fonemów (słuch fonematyczny), jak i różnych wymówień tego samego fonemu (słuch fonetyczny) oraz elementów prozodycznych (słuch prozodyczny). Oceniamy także umiejętność segmentacji wypowiedzi, przede wszystkim na sylaby i głoski. Umiejętność analizy i syntezy głoskowej ma związek przede wszystkim z nabywaniem zdolności czytania i pisania. Nie wnikamy jednak głębiej w analizę procesów percepcyjnych. Zadawalamy się najczęściej stwierdzeniem występowania trudności w percepcji fonematycznej (w przypadkach zaburzeń artykulacji) lub w zakresie analizy i syntezy głoskowej (w trudnościach w czytaniu i pisaniu).

Alfred Tomatis jako pierwszy wskazał na potrzebę diagnozy nie tylko procesu słyszenia, ale także procesu słuchania. Słyszenie jest zależne od sprawnie funkcjonującego obwodowego narządu słuchu i cech bodźców zewnętrznych, natomiast za słuchanie odpowiadają ośrodkowe procesy przetwarzania słuchowego i umiejętności słuchowe związane z aktywnością psychiczną człowieka A. Tomatis jako pierwszy zwrócił uwagę na potrzebę diagnozy przetwarzania słuchowego (słuchania), gdyż dostrzegał istotny wpływ zaburzeń w tym zakresie na funkcjonowanie społeczne człowieka, a przede wszystkim na umiejętności komunikacji językowej (mowy oraz czytania i pisania). Jak pierwszy szukał też skutecznych sposobów usuwania tych zaburzeń. Opracowana przez niego metoda obejmowała nie tylko diagnozę, ale przede wszystkim program terapii z zastosowaniem określonych narzędzi (urządzenia o nazwie „elektroniczne ucho”).

Wykorzystanie metody Tomatisa w terapii logopedycznej ma podobne zastosowanie w Polsce jak i w innych krajach na świecie. Dotyczy to tych zaburzeń komunikacji językowej, w których ograniczenie percepcji dźwięków mowy wpływa. na nabywanie umiejętności językowych. Trudno jest wskazać, u których osób z zaburzeniami komunikacji językowej wspomaganie metodą Tomatisa ma największe znaczenie, wydaje się jednak, iż najczęściej stosowana jest u osób z opóźnionym rozwojem mowy, dyslalią, jąkaniem i dysleksją.

Opóźniony rozwój mowy i dyslalia może być wynikiem ograniczenia umiejętności rozróżniania głosek, co zazwyczaj ogranicza rozwój systemu fonologicznego. Podłożem tych trudności może być ograniczona zdolność rozróżniania i różnicowania wysokości dźwięków (częstotliwości), głośności (natężenia) oraz czasu trwania. Najważniejsza jest zdolność różnicowania wysokości dźwięków, ponieważ cechy dystynktywne głosek zakodowane są w tzw. cechach formantowych, czyli skupieniach energii akustycznej w wybranych pasmach częstotliwości”

Przygotowano na podstawie wybranych fragmentów artykułu: dr hab. Zdzisława Marka Kurkowskiego „Zastosowanie metody Tomatisa w diagnostyce i terapii logopedycznej”

 

 

 

Search